W Polsce tombola to loteria fantowa na festynie. We Włoszech to coś zupełnie innego: gra liczbowa, w którą rodziny grają w Boże Narodzenie. Od Wigilii do Trzech Króli, 6 stycznia, po kolacji sprząta się stół, ktoś przynosi woreczek z numerami, a dziadkowie, rodzice i dzieci biorą po karcie i garści suszonej fasoli. Gra jest bliską krewną bingo na 90 kul, ale nagrody przychodzą w pięciu stopniach, a osoba losująca ma żart prawie do każdego numeru. W tym przewodniku wyjaśniamy, czym jest tombola, skąd się wzięła, jak w nią grać i jak przygotować partię w te święta.
Czym jest włoska tombola?
W tombolę gra się liczbami od 1 do 90. Każdy gracz ma jedną lub kilka kart, czyli cartelle: trzy rzędy i dziewięć kolumn, w sumie piętnaście liczb, po pięć w rzędzie. Jedna osoba losuje liczby po kolei z woreczka lub koszyka, ogłasza je i układa na tabellone, tablicy ze wszystkimi dziewięćdziesięcioma liczbami. Gracze zakrywają każdą liczbę, którą mają na karcie.
W większości gier w bingo wygrywa się rzędem albo pełną kartą. Tombola ma w każdej rundzie drabinkę pięciu nagród, więc przy stole wygrywa wiele osób, a nawet najmłodsi śledzą grę do ostatniej liczby.
Skąd się wzięła tombola?
Tombola kojarzy się przede wszystkim z Neapolem. Według często powtarzanej opowieści powstała tam w XVIII wieku, kiedy na czas świąt Bożego Narodzenia zawieszano państwową loterię, a rodziny zaczęły losować liczby w domu. Jakiekolwiek było jej prawdziwe pochodzenie, gra rozeszła się po całych Włoszech i należy dziś do świąt tak samo jak szopka i panettone.
Jak grać w tombolę
- Rozdajcie karty. Każdy bierze jedną lub kilka. Tradycyjnie karta kosztuje kilka monet, a pulę dzieli się między nagrody.
- Wybierzcie losującego. Ta osoba trzyma tabellone i losuje liczby z koszyka lub woreczka (w Neapolu koszyk nazywa się panariello).
- Zakrywajcie liczby. Gracze zaznaczają każdą swoją liczbę suszoną fasolką, soczewicą, kawałkiem skórki mandarynki albo długopisem.
- Zgłaszajcie nagrody. Pierwsza osoba z dwiema liczbami w jednym rzędzie woła „Ambo!”, a gra toczy się dalej o terno, quaternę, cinquinę i wreszcie tombolę.
- Sprawdzajcie każdą wygraną. Losujący porównuje każde zgłoszenie z tabellone, zanim wylosuje kolejną liczbę.
Nagrody: od ambo do tomboli
- Ambo: dwie liczby w jednym rzędzie
- Terno: trzy liczby w jednym rzędzie
- Quaterna: cztery liczby w jednym rzędzie
- Cinquina: wszystkie pięć liczb rzędu
- Tombola: wszystkie piętnaście liczb na karcie
Każdą nagrodę wygrywa się raz na rundę i w tej kolejności, więc jedna runda może mieć pięciu różnych zwycięzców. Tombola daje najwięcej, ambo najmniej.
Smorfia: liczby, które mają imiona
W neapolitańskiej tomboli liczb prawie nigdy nie ogłasza się na sucho. Losujący korzysta ze smorfii, neapolitańskiego sennika, który każdej liczbie od 1 do 90 nadaje znaczenie: 1 to Włochy, 25 to Boże Narodzenie, 33 to wiek Chrystusa, a 90 to strach, natomiast 77 nazywa się zwykle „nogami kobiet” od kształtu dwóch siódemek. Połowa zabawy tkwi w komentarzach, a dobry losujący rozśmiesza cały stół między kolejnymi liczbami.
Tombola i jej krewni
Karta tomboli ma ten sam kształt co bilet brytyjskiego bingo na 90 kul, indyjskiej tamboli (housie), tureckiej tombali, francuskiego loto i rosyjskiego lotto: trzy rzędy, dziewięć kolumn, piętnaście liczb. Między krajami zmieniają się nazwa, nagrody i przezwiska liczb. Kto zna jedną z tych gier, może usiąść przy włoskim stole i grać.
Jak przygotować tombolę w te święta
Nie trzeba kupować pudełka z grą. Wydrukuj karty do bingo na 90 kul: na każdym arkuszu jest sześć kart, a każda liczba od 1 do 90 występuje dokładnie raz, tak jak w serii sześciu cartelle. Darmowe pliki PDF mieszczą do 240 kart z małą linijką bingosheets.net pod siatką, a tło możesz wybrać świąteczne.
Do losowania otwórz darmową maszynę do bingo na 90 kul na laptopie lub telewizorze. Losuje każdą liczbę raz, odczytuje ją na głos i podświetla na tablicy jak na tabellone, a po otwarciu strony działa też bez internetu. Fasolę zostaw do zaznaczania.
Zasady bingo na 90 kul i jego odmian znajdziesz w naszym przewodniku jak grać w bingo na 90 kul.
Sześć kart na jednym arkuszu zawiera każdą liczbę od 1 do 90 dokładnie raz, tak jak seria sześciu kart tomboli.