Hanukkah là lễ hội ánh sáng của người Do Thái: tám đêm nến, đồ chiên, bài hát, quà nhỏ và trò chơi, được tổ chức vào tháng 12 ở Israel và trong các gia đình Do Thái trên khắp thế giới. Năm 2026, ngọn nến đầu tiên được thắp vào tối thứ Sáu ngày 4 tháng 12, ngọn thứ tám vào tối thứ Sáu ngày 11 tháng 12, và lễ hội kết thúc vào thứ Bảy ngày 12 tháng 12. Hướng dẫn này giải thích Hanukkah là gì, bắt nguồn từ đâu, được tổ chức thế nào và những trò chơi nào giúp buổi tối gia đình hay lớp học vui suốt tám đêm.
Hanukkah là gì?
Hanukkah trong tiếng Do Thái nghĩa là “cung hiến”. Lễ hội tưởng nhớ việc Đền thờ ở Jerusalem được cung hiến lại hơn hai nghìn năm trước, và câu chuyện về một chút dầu đã giữ cho ngọn đèn trong Đền thờ cháy suốt tám ngày. Vì ngày lễ theo lịch Do Thái, mỗi năm nó rơi vào khoảng cuối tháng 11 đến cuối tháng 12.
Đây là lễ hội gia đình vui vẻ hơn là trang nghiêm. Bên ngoài Israel, công việc và trường học vẫn diễn ra bình thường, còn việc mừng lễ diễn ra vào buổi tối, ở nhà, quanh ánh nến.
Nguồn gốc của Hanukkah
Vào thế kỷ thứ hai trước Công nguyên, xứ Judea do vua Antiochus IV của nhà Seleucid cai trị. Ông cấm thực hành đạo Do Thái và biến Đền thờ ở Jerusalem thành nơi thờ các vị thần Hy Lạp. Một nhóm nhỏ nghĩa quân do Judah Maccabee và các anh em lãnh đạo đã nổi dậy và, bất chấp mọi dự đoán, giành lại Jerusalem.
Theo truyền thuyết, khi dọn dẹp và cung hiến lại Đền thờ, họ chỉ tìm thấy một bình dầu ô liu tinh khiết, đủ thắp chân đèn menorah trong một ngày. Thế nhưng dầu cháy suốt tám ngày, cho đến khi có dầu mới. Phép màu đó là lý do Hanukkah kéo dài tám đêm và dầu là trung tâm của các món ăn ngày lễ.
Mừng Hanukkah như thế nào
- Thắp chân nến. Chân nến Hanukkah (hanukkiah) có tám ngọn nến và một ngọn nến phụ, shamash, dùng để thắp các ngọn còn lại. Đêm đầu thắp một ngọn, đêm thứ hai hai ngọn, cứ thế cho đến đêm cuối cả tám ngọn cùng cháy. Gia đình đọc lời chúc phúc, hát và thường đặt chân nến bên cửa sổ để người bên ngoài nhìn thấy ánh sáng.
- Món chiên trong dầu. Latkes, bánh khoai tây giòn ăn kèm sốt táo hoặc kem chua, là món kinh điển của nhiều gia đình. Ở Israel, món được yêu thích nhất là sufganiyot, bánh rán nhân mứt rắc đường bột.
- Bài hát. Sau khi thắp nến, mọi người hát “Maoz Tzur”, còn trẻ em hát bài về con quay.
- Gelt và quà. Trẻ em nhận gelt, một ít tiền hoặc đồng xu sô-cô-la bọc giấy vàng, và nhiều gia đình tặng một món quà nhỏ mỗi tối.
- Con quay dreidel. Một con quay bốn mặt, mỗi mặt có một chữ cái Do Thái, được chơi với đồng xu sô-cô-la, hạt hoặc nho khô.
Con quay dreidel ngắn gọn
Bốn chữ cái trên con quay, Nun, Gimel, Hei và Shin, là chữ đầu của “Nes gadol haya sham”: một phép màu lớn đã xảy ra ở đó. Ở Israel, chữ cuối là Pe thay cho Shin, nghĩa là “một phép màu lớn đã xảy ra ở đây”.
Mỗi người bỏ một đồng xu vào giữa rồi lần lượt quay. Nun: không có gì xảy ra; Gimel: lấy hết; Hei: lấy một nửa; Shin: bỏ thêm một đồng. Trò chơi hoàn toàn nhờ may mắn, và chính vì thế các bé có thể thắng cả ông bà.
Trò chơi cho cả tám đêm
Tám đêm là khá nhiều buổi tối cần lấp đầy, vì vậy các gia đình và thầy cô tìm những trò chơi hợp với mọi lứa tuổi cùng lúc.
- Giải đấu con quay với đồng xu sô-cô-la, mỗi tối một lượt.
- Thử bánh latkes và cả nhà bình chọn món ăn kèm ngon nhất.
- Đố vui Hanukkah về câu chuyện, món ăn và truyền thống.
- Bingo Hanukkah. Bingo hợp với lễ hội vì ông bà biết chơi, trẻ em chơi được với chút giúp đỡ, và đồng xu sô-cô-la còn dùng làm quân đánh dấu.
Hai kiểu bingo đặc biệt phù hợp:
- Bingo chữ Hanukkah. Mỗi ô có một từ của lễ hội, người dẫn đọc từng từ một. Chơi một ván mỗi đêm trong tám đêm, hoặc tám ván ngắn trong một buổi tối.
- Bingo từ vựng trong lớp. Giáo viên đọc một mô tả ngắn, như “ngọn nến dùng để thắp các ngọn khác”, và cả lớp tìm từ: shamash. Rất hợp với giờ học về các lễ hội mùa đông trên thế giới.
Danh sách từ Hanukkah để bắt đầu
Chân nến menorah, shamash, nến, con quay, Nun, Gimel, Hei, Shin, latkes, sufganiyot, sốt táo, kem chua, gelt, dầu ô liu, nhà Maccabee, Jerusalem, Đền thờ, phép màu, tám đêm, lời chúc phúc, cửa sổ, quà, Maoz Tzur, gia đình.
Vừa đủ 24 từ cho một thẻ 5×5 có ô miễn phí ở giữa. Bạn có thể in thẻ bingo chữ Hanukkah với danh sách này, mỗi thẻ được xáo trộn khác nhau. Mực xanh trên nền trắng mang lại màu xanh trắng của lễ hội, và một thẻ mỗi trang để lại ô lớn cho bàn tay nhỏ và đồng xu sô-cô-la.
Một thẻ bingo chữ Hanukkah tạo bằng công cụ: danh sách từ, mực xanh và tiêu đề “Hanukkah Bingo”. Bạn cũng có thể làm tương tự bằng từ tiếng Việt.